Terug van weggeweest, uit tijden die ik zelf niet meemaakte, verscheen daar 'Hollands diep'. Een cultureel veranwoord blaadje zonder overdosis toneel en andere randvoorwaarden die me geen bal interesseren. Stukje kunst, stukje schrijvers en daadwerkelijk leuke artikelen. Mooi blaadje ook, het oog wil immers ook wat. Met de look en feel zit het helemaal snor.

Op pagina 106 een kort interview met Harry Mulisch. De zelfbenoemde koning der Nederlandse letteren kreeg enkele vragen voorgeschoteld waaronder deze:

'Welke herinnering is je het meest dierbaarst?'

Harry zou Mulisch niet zijn als hij niet eerst grondig nadenkt over de vraagstelling alvorens er een antwoord op te geven. De vraag gaat dan ook onbeantwoord de boeken in. Mulisch vindt het een gemene vraag en wenst niemand voor het hoofd te stoten. Hij formuleert de vraag een andere kant op:

'Welke herinnering is het afschuwlijkst?'

Zijn antwoord? Mulisch was gedurende de tweede oorlog trots bezitter van een teckel. Op een dag werd het vermoord. Doodgeschoten door een soldaat toen het beestje achter een setje herten aan rende.

Uw publicist fronste zijn wenkbrauwen en vroeg zich af hoe de band tussen Harry en zijn ouders geweest was. Is dit ergens in mijn brein bekend? Schreef Mulisch hier ooit over? Even zag ik een knaapje met weinig trek in bruine bonen voorbij komen maar verder geen informatie met betrekking tot het gezin Mulisch. Hoe kan je dat nou zeggen dacht ik. Een hondje is een hond en je ouders zijn je ouders. Zou Harry wel eens aan een bord bruine bonen zitten? Onder een bedje warme stroop misschien? Zou hij wel eens een kind verloren hebben, bijna verdronken zijn misschien?

Harry komt met zijn hondje het bos binnenlopen en daar staan ze. Twee verveelde soldaten. Trekkend aan een sigaret struinen ze wat doelloos rond. Beetje op het horloge kijken en constateren dat het einde van de oorlog nog niet in zicht is. De verveling slaat toe. Angstig keek de jongen om zich heen toen de teckel het open veld in rende, herten slaan op de vlucht. Zijn muze, zijn liefde en zijn trouwste maat. Een makker die je nooit in de steek laat, die je vertrouwt en waar je de baas over bent. Je hebt de dankbare taak voor hem te mogen zorgen. Het dier is je alles, donkere tijden van oorlog maar ik heb mijn hond. De soldaat legt aan en schiet de teckel aan flarden. Weg makker, weg broer en eenzaam en alleen blijf je vol van verdriet achter in een setje donkere jaren.

Als ik dit zo overdenk verdwijnt de frons langzaam terug op zijn plaats. Alweer heeft Harry gelijk. Natuurlijk staat de gebeurtenis te boek als zeer ernstig. Het verlies van je ouders verwerk je als een volwassen mens. Het verlies ervan is ernstig, net als het verlies van een kind me afschuwlijkt lijkt maar die teckel. Tja die teckel, de beste vriend van de jonge knul werd vermoord.